په لويه کې ډېرې اصطلاحات سره ورته والی لري اماځينې توپيرونه يوبل سره بيلوي اودابېلول داړوندې اصطلاح اصلي مفهوم افاده کوي. پانګه دعواموله نظره دنورواصلاحاتولکه شتنمي،عايد،پيسې او داسې نوروسره شباهتونه لري، په دې موضوع دپوره پوهېدولپاره لاندې ځېنې موضوعات سره توپير وؤ .

شاعري مي دکډوالۍ دژوندپرمهال دسويلي پښتونخواپه لورالايي سيمه کې داوبوديوتالاوپه غاړه ومونده. ((سيدشاه سقيم))

هنوز وهنوزهم دخيالاتم چکرميزند

آن لحظات اشک بارانی ونیمه شب شام روز

میدانی ...

آفتاب میخاست غروب کنه

دقیق ساعت پنج وچند شام به مجالم میرسید

دهند سينما ((باليوود)) ستوری پنځه دېرش کلن ابيشک بچن پلارشو، اوپه دې سره يې مېرمنې اته دېرش کلنې ايشواريا رای بچن خپل لومړی اولاد ((لور)) نړۍ ته راوړه.

دلړم (عقرب) شپږويشتمه په ټوله نړۍ كې دمحصل دنړيوالې ورځې په نامه يادېږي اوپه بېلاْبېلوهېوادونوكې ترې درناوى اودرنښت كېږي،محصلين په هرهېوادکې هغه ډله خلک دي چې په هرهېوادکې ورته ډېرارزښت ورکول کېږي ځکه چې دهرهېوادپرمختګ اوياهم په بل ډول ووايوچې هرپرمختګ اودهرهيوادراتلونکي چې کېدى شي موږورته ښه راتلونکي ووايو دهمدغومحصلينوپه غاړه وي چې نن ځوانان دي اوهغه مرحله ده چې ډېرڅه زده کړي ترڅو کله چې ټولنې ته وړاندې کېږي دخدمت اوچوپړتوان ولري .

هغه شعرچې شعريت ولري، نوي تشبيهات اونوي مفاهيم ولري، اوس خونوي شعرته ټولنيزوموضوعاتو هم په پراخه کچه لاره کړې، چې زماډېرخوښېږي. ... ((الهام))

نصرت الهام مې ښه ملګری تاند اوخوږ ژبى شاعراو ژورناليست دى، چې په ډېره کمه موده کې دشعراوادب په غولي روڼ برېښېدلى دى. داځل دادبي مرکوپه لړکې ښاغلی غږوم ... الهامه زه خودې پيژنم که دشرنګ وېبپاڼې له مينه والوسره پيژندګلوي وکړې ...

دسنبلې دېرشمه دسولې نړيواله ورځ!

دايوڅرګندحقيقت دى چې ښه کارونه ډېردى،خو ښه خلک هومره ډېرنه دي چې دښوکارونودکولو جوګه شي. له شک پرته دهرکارسرته رسول په يواځې ځان نه کېږي،داسمه دى چې هغه به يوه قوي هوډ ته ارتياولري،په افغانستان کې نوې اورورستۍ هڅې هم دپام وړاوارېښتناکې دي چې په دې کې اوس مهالې افغانې مېرمنې اودادبياتودبرخې ښځينه فعال استعدادونه هڅه اوهاند کوي چې خپلې ژبې سيمې اوخلکوته دډېرو نورو فعاليتونوترڅنګ دبډای تاريخ اوکلتورپه ژوندي ساتلواووياړلې ادب په برخه کې دپام وړ ګامونه اوچت کړي ترڅووکولی شي خپل فرض ادا اونورو خويندو او ورونوسره يې په ياده برخه کې دخدمت جوګه شوې وي.

دشعراو ادب دډګردښځينه شاعرانوڅخه چې ښکلي شعرونه ليکي اوځان يې دپروين ملال اوحسينه ګل تنهاځای ته ورنږدې کړی دی يوه هم ډاکټره فريده هوډسيفي دی .

فريده هوډدخپل شته ادبي استعدادله مخې په ډېركم وخت كې دشعرپه رنګينه نړۍ كې ډېره ښه ځلېدلې، چې دشرنګ وېبپاڼې دادبي مرکوپه لړکې داځل موله همدې ژورفكره، نوښتګرې، دمانااو حقيقت په لټون پسې ستړي،فلسفي اودردمنې شاعرې سره دزړه خواله کړې اوپه پيل کې موترې ورسره سلامونه اوروغبړکړی دی.

هوډسيفي: مننه امين زی صيب،زه هم سلامونه،نېکې پېرزوينې تاسواو شرنګ وېبپاڼې درنولو ستونکو ته وړاندې کوم.

شرنګ : ډاکټرصيب فريده جان زه خوموپېژنم که دشرنګ وېبپاڼې له لوستونکوسره پېژندګلوي وكړئ ؟

هوډسيفي: زه فريده هوډسيفي يم چې خپله هم نه پوهيږم چې ځان ته څه ووايم. لکه تاسې چې وويل ډاکټره يم زده کړي مې دطب په څانکه کې کړي . دکابل دطبي پوهنتون دماشومانوله څانګې څخه فارغه شوې يم. په بېلابېلوروغتايي موسسو، روغتونونواوهمدا شان له خبرې رسنيوسره مې کارکړی دی. دښوونځې په لسم صنف کې وم چې په راډيوافغانستان کې مې دهنراوادبياتوله ادارې سره کارپيل کړ. اونۍ کې به دوه درې ځلي ورتلم، اوخپل کارمې دازهرچمن سمنې له خپرونې څخه پيل کړ. بيادشومه دم انګازي اوکره کتنې پروګرام چې ډېروخت به زرين انځوراويا هم اکبرکرګرليکه لوسته. هغه وخت د هنراوادبياتودڅانګې هرکارکونکي ماته استاد ؤ. نصرالله حافظ لکه لورنازولم. زرين انځورراته ډېره لارښونه کړي. پروين ملال او خدای بخښلی سيدجان ملال هم خپلې مرستې نه دي راسره سپمولي .

پردې ويبپاڼې دډيزاين له مخي ختمه ده

خوشحاله سوم چي د شرنګ د دوهم شرنګ د پيلېدو څخه خبر سوم له تيرو دوو كلونو راهيسي كه مي مبالغه نه وي كړې شرنګ ګورم خوخوشحاله كيږم بيا هغه وخت چي شرنګ په خپله لمن كي نوي مطالب ولري .

سايت انترنتي شرنگ به روز اول عيد سعيد فطردوساله ميشود. شرنگ دقيق دوسال قبل ازهمين روزانلاین شد، که اينك سفردوساله خود را پیمود، که درجریان سفرخود علاقمندان وهواخواهان خود را پیدا کرده است.

ګراودوستانو،هيله ده چې روغ جوړاوپه ورځنيوچاروكې دتل په شان بريالي واوسئ.

دشرنــــګ وېبپــاڼې چلوونكی

www.shrang.com

آزادي  يوه خوږه کلمه ده چې داسترنعمت څېښتن تعالي دخپلوبنده ګانونصيب کړى دى اوله خپل عبادت پرته يې نورخپل بنده ګان خپواک پريښي ترڅودخپل ژوندپه روانوچاروکې ښه فکروکولاى شي.

له نن څخه نوي کاله پخواپه  ١٢٩٨ لمريزکال دمېړنوهېوادګران افغانستان دوخت د زبرځواک انګليس څخه دوياړلي شخصيت،دافغان غښتلي بچي اعليحضرت سترغازي امان الله خان په مشرۍ دخپل هېوادخپلواکۍ ترلاسه اوخپل غيرت اومېړانه يې وښوده اواستعماري ځواک  ته  يې دپاى ټکې کېښود اودتېري ځواب يې ديرغلګروپه وړاندې نړيوالوته وښود، چې افغانان دچاغلامي نه مني اوخپلواکۍ ځانته دميرويس نيکه،ستر احمدشاه بابا،وزيرمحمداکبرخان اونوروميراث بولي. اوپه دې لاره کې له خپل سر،ځان اومال څخه تېردي. دتاريخ شېبو داښودلې ده چې افغانان له خپل هېوادسره هومره مينه لري لکه ماشوم يې چې له مورسره کوي. هماغه  شان چې وايي (وطن موردى).

کله چې ماشوم وم، لويانوبه دخپل ماشومتوب کيسې اوارمان کاوه، زمابه دې لويانوته غصه کېده چې ولې دخپل ماشومتوب ارمان کوي؟ موږچې ماشومان يونوڅه غوره توب لرو؟

اوس پوه شوم چې ماشومتوب څومره خوږ و. ډېره غصه اوخفګان به مو په کورکې دډوډۍ نه خوړلواعتصاب و چې هغه به هم دمورجانې په خوږو خبرو پای ته رسېده. دروژې په هرماښام به موپه دې ناره فضاولړزوله:

آ‌‌ذان وشو روژې ماتې کړۍ - موږته هم څه پاتې کړۍ ...

نن خبرشوم چې روژې ته يوازې څو ورځې شپې پاتې دي او ورپسې به اختر وي ... داخترلپاره به موږپه همدې ورځو کې دجامواخستلواوجوړولوزيارايسته. خونن راته خپلې پرتن جامې هم تکليف راکوي.

دژوندون له کاروباره يمه پاتې

اوترپآيه ...

درنودوستانو دشرنګ وېبپاڼې سره دادبي مرکوپه لړکې مې داځل ښاغلی ظهرالدين کمال غږولی دی ښاغلي سره مې دشعر اوشاعرئ په اړه ادبي مركه وكړه،چې تاسویې لوستلوته رابولم. ښاغلی کمال هېوادتاند،هڅانداوخوږژبى شاعر،ليكوال او ژورناليست دى،چې دشعراوادب په غولي روڼ برېښېدلى دى،ښاغلي څخه مې دشعر اودده دشاعرئ په اړه څولنډې پوښتنې وكړې چې لاندې ځوابونه يې راسره شريك كړل،په پيل كې مې ترې وپوښټل چې كه دشرنګ وېبپاڼې له درنولوستونكوسره پېژندګلوي وكړې، اوڅه ناڅه دځان په هكله ووايي ؟

طوبی نداساپۍ دپښتوادب په غېږه کې يوه پيژندل شوې اودعزت وړڅېره ده وه. دعواموويناده چې نجونې دخپل عمردڅومره والي بيان نه کوي اواوس خويې ډېره ښه لاره موندلې ده،اوهغه داچې ځان په دې خلاصوي چې په دغه کال دلېسې اوياله فاکلتې فارغه شوې يم،خوپه هره ماناله دواړو لارويې چې راپيل کړو، داسې جوتېږي چې اغلې په کمه موده دومره دپام وړپرمختګونه کړي چې پرله پسې برياداهيله ډاډمنوي چې ووايو(( نداهم شاعره،اوهم ليکواله ده)).

له سهاره تر ماښام له خوارۍ مزدورۍ وروسته چې كور ته لاړ - ورور ځينې وپوښتل - څه دي ګټلي؟ مېرمنې ځينې وپوښتل - څه دې سپمولي؟ اولادونو ځينې وپوښتل - څه دې راوړي؟ خو يوازې مور يې ورنه وپوښتل - ځويکيه څه دې خوړلي كه نه؟

په معدني، دونې دپوستکي، ګياه، عطارو، او نور دخوښې وړ رنګونو باندې دڅېرې بدلولوته ګريم وايي.

په پخوانيووختونوکې مصريانوبه خپلې دواړه سترګې په رنګونو او يوه خاص ډول خطونوباندې رنګولې. دغه راز افريقايانوبه هم دغه ډول کاراوه. سورپوستکيوبه هم دبېلابېلوډول رنګونوپه کارولوسره له ګريم څخه کار اخيست.

حقيقت خودادى چې چې علم ګل سحرښه اديب،ښه ليكوال اوښه شاعردى چې ښه انځورونه وېستلى شي،ادبپوهان وايي چې دکمرې له اختراع کيدو مخکې رنګ اوتصويرپه ادبياتوکې کارول شوى دى . ځکه ويلی شو چې هغه څه چې اوسني فلمونه او عکسونه يې نشي بيانولای ، د شعراو نورو ليكنو په ژبه يې په ډېره ښه توګه تصويرولای شو، او هم د خيال هغه برخې چې ننني سافت ويرونه يې نشي جوړولای، په شعرکې تصويرکړو .

دشرنګ وېبپاڼې ډېرو درنولوستونکو،وږمه فضلي دهېواد،تانده، هڅانده اوخوږ ژبې شاعره، ليكواله، ژورناليسته اوتكړه ويانده ده چې دشعراوادب په غولي رڼه برېښېدلې دى.

اغلې فضلي دخپل شته ادبي استعدادله مخې په ډېر كم وخت كې دشعرپه رنګينه نړۍ كې ډېره ښه وځلېده،چې موږ هم دشرنګ وېبپاڼې دادبي مرکو په لړکې داځل له همدې ژورفكره، نوښتګرې، دمانااوحقيقت په لټون پسې ستړې،فلسفي اودردمنې ليكوالې او شاعرې سره په دزړه خواله كړې چې دخبرو پيل به داغلې په يوه بيت وكړوچې وايي :

پښتنې که بيادننګ ټکري په سرکړي

بياتور زنوشازلموته حاجت نشته

اتم کال دی چې زه په خپل وطن کې مسافر يم،كوراوبچيان مې په پيښوراوزه په کابل کې . . . چيرته په مياشت کې يوځل کورته د تلوچانس پيداشي،هغه هم هله چې معاش واخلم . ((بازمحمدعابد))

دشرنګ وېبپانې ډېرودرنولوستونكو!

شرنګ: بازمحمدعابد چې ډېرى لوستونكي به يې له نامه سره اشناواوسي،دهېوادخوږ ژبى شاعر دى، چې داځل موله ښاغلي سره د زړه خواله كړې چې ښاغلي ته دشرنګ ادارې سلامونواونېكوهيلوپه وړاندې كولوسره غواړم روغبړ وكړم.

شعردانسان دژوروحسي – عاطفي حالتونودبيان سمبول ياهغه خوندوره ويناده چې په هغې كې دويونكي (شاعر) فكر،پوهه،ذوق،دزړه هيجان او دروح آغيزه سره ګډو وي،داحساساتوڅخه راپورته شي اوداوريدونكو احساسات راوپاروي.

اوياهم په پخوانۍ اصطلاح شعرهغه ويناده چې وزن او قافيه ولري.

دشعرداتعريف او پيژندنه زړه شوې ده،اوس يې څوك نه مني ځكه چې معاصرشعرغزونې كړي دي، اوس شاعر يوازې ناظم نه دى،بلكې اوسنى شعراوشاعردټولنې رښتينى خدمتګارحساس،ذهن اوبيناسترګو لرونكى اودټولنيزو واقعيتونو منعكس كوونكى دى.

شاعربايددشعرپه ټولوباريكيواونزاكتونو وپوهېږي،دخپل اولس اوخپلوخلکومحكوميت،غم او خواشيني څرګنده كړي،دټولنيزوناخوالواوبدبختيوپه وړاندې بې تفاوته پاتې نه شي اوګوتنيونه ورته وكړي. دادهرشعردشاعردځانګړي فكري حالت زيږنده دى،شاعربياطبعاَدخپلې ټولنې،چاپيريال او پيښونه اغيزمن شوى دى، دادشاعرخپل رسالت دى،چې خپل احساس په رښتينى او واقعي ډول وړاندې كړي.

كه په شعرياليكنه كې شاعراوليكوال په صداقت اورښتينولۍ سره ټولنيز واقعيتونه نه وي بيان كړي،نو هېڅكله به هميشنی هم نه وي اونه به دخلكو په زړونواوخولوكې تلپاتې شي.

په لټون كې ملوملګرو! رحيمه پښتونجارله هېواده پردېسه،تانده،هڅانده،نوښتګره اوخوږژبې شاعره دى، چې دپښتو شعراوادب په غولي رڼه برېښېدلې اودپښتواوسنيوښځينه شاعرانوکې يې خپل ځان ته هم ځای ورکړی دی.

رحيمه پښتونجارله هېواده بهردجرمني په هېواد كې دپردېسۍ شپۍ ورځې سباكوي،اغلې پښتونجارددې ترڅنګ چې خپلوماشومانوته يوه ښه مور ده، دادب په برخه کې ښه ليکواله اوشاعره هم ده، اغلې دخپل شته ادبي استعدادله مخې په ډېر كم وخت كې دشعرپه رنګينه نړۍ كې ډېره ښه وځلېده،چې دشرنګ وېبپاڼې دادبي مرکوپه لړکې مو داځل له همدې ژورفكره، نوښتګرې، دمانااوحقيقت په لټون پسې ستړي،فلسفي او دردمنې ليكوالې او شاعرې سره په دزړه خواله كړې دى چې دخبرو پيل به داغلې په يوه بيت سره وكړو، چې وايي:

جار دې شمه مينې،رحيمې داوربل سيوری شې

پټه مې کړه غيږکې،دعزت ښکلی ټيکری مې شه

رفيع الله روشن  دهېوادتاند او خوږ ژبى شاعردى چې داځل موله ښاغلي سره دزړه خواله كړې چې دخبرو پيل به دښاغلي په يوه بيت وكړو چې وايي:

چاســــــره وبه كړي خنـــــدانن پښـــتنې مېرمنې

دلته خوغــږ دژړاګانو له اســـــــــــمان ورېــــــږي

په لټون كې ملوملګرو! ښاغــلى سميع الدين افغاني لـــه هېواده پردېس ،تاند،هڅاند،نوښتګر اوخــــوږژبـــى شاعره دى، چـــې دپښتو شعراوادب په غــــولي روڼ بـــرېښېدلى اود پښتو اوسنيو ليكوالواوشاعرانودليكې دمخكښو څخه دى.

ښاغلى سميع الدين افغاني له هېواده بهر دجرمني په هېواد كې دپردېسۍ شپۍ ورځې سباكوي ، ښاغلى افغاني دخپل شته ادبي استعدادله مخې په ډېر كم وخت كې دشعرپه رنګينه نړۍ كې ډېره ښه وځلېده،چــــې داځل مولــــه همدې ژورفــــكره، نوښتګر،دمانااوحقيقت په لټون پسې ستړي ، فلسفي اودردمندليكوال اوشاعرسره دزړه خواله كړې چې دخبرو پيل به دښاغلي په يوه بيت سره وكړو، چې وايي:

څنګه چې ښايست ېې داشنا په اننګوکې دی

هسې يې غــــزل دنااشــــناانــــځوره ووځــــــي

سيدجيلاني جلان دهېواد تاندهڅاند اوخوږ ژبى شاعراو ژورناليست دى چې دشعراوادب په غولي روڼ برېښېدلى اودپښتوشعر او شاعرانو دليكې دمخكښو څخه دى. چې داځل له جلان سره دزړه خواله كړې ده چې دخبرو پيل به دښاغلي جلان په يو دوو  بيتونو وكړو چې وايي:

په تاسې كې خوستر خلك وي سترې سرمايې

په موږ كې خو دسرسړي ددار لپاره وي

له چپ ناستي دې ځار شم څه خو ووايه جانانه

حجرې دپښتنو خو دبنډار لپاره وي

په لټون كې ملوملګرو! شكرالله طاهري خوږژبى شاعردى، چې دپښتو شعراوادب په غولي روڼ برېښېدلى اودپښتوشعراو ليكوالۍ په برخه كې يې نه ستړې كېدونكې هلې ځلې كړي دي .

ښاغلي طاهري دخپل شته ادبي استعدادله مخې په دې توانېدلى چې دشعرپه رنګينه نړۍ كې ډېر ښه وځلېږي،له ښاغلي سره مودزړه خواله كړې چې پيل به يې دښاغلي داشعاروپه يوه بيت سره وكړو چې وايي:

بارکوال میاخېل د هېواد تاند، هڅانداوخوږ ژبى شاعردى چې دشعراوادب په غولي روڼ برېښېدلى اودپښتوشعر او شاعرانو دليكې دمخكښو څخه دى. نوموړى كيسه ليكوال او ژورناليسټ هم دى، چي اوسمهال د سوهېلي پښتونخوا په مركز كوټه كې ژوند كوي.

داځل مو له ښاغلي باركوال میاخېل سره دزړه خواله كړې چې دخبرو پيل به دښاغلي په يوه بيت وكړو چې وايي:

چي مو را  اوري پــــــر وطن د خوشاليــــو باران

خدايه! په څه بــــه تر هغو د هيلو وري اوبـــــوم

په لټون كې ملوملګرو، ارشادرغاندځوان،كم عمره،هڅانداوخوږ ژبى شاعردى چې دشعراوادب په غولي روڼ برېښېدلى،په همېشه بهارننګرهاركې اوسي، له ښاغلي سره دزړه خوالې لپاره ددې مركې دلوستلو بلنه دركوم.

ماته هم خداى شته ځان ددې نړۍ قاتل ښکاريږي

ماهم ملګرودانسان دمرګ خبرخپورکړى

په لټون كې ملوملګرو! حبيب الله غروال،هڅاند،نوښتګر اوخوږژبى شاعردى، چې دپښتو شعراوادب په غولي روڼ برېښېدلى اودپښتوشعراو ليكوالۍ په برخه كې يې نه ستړې كېدونكې هلې ځلې كړي دي .

ښاغلي غروال دخپل شته ادبي استعدادله مخې په دې توانېدلى چې دشعرپه رنګينه نړۍ كې ډېر ښه وځلېږي،چې په دې اوونۍ كې موله همدې ژورفكره، نوښتګر، دمانااوحقيقت په لټون پسې ستړي،فلسفي او دردمندليكوال او شاعرسره په شرنګ پاڼه كې دزړه خواله كړې دى چې دخبرو پيل به دښاغلي په يوه بيت سره وكړو، چې وايې:

په لټون كې ملوملګرو! هماظفراحمدزۍ له هېواده پردېسه،تانده،هڅانده،نوښتګره اوخوږژبې شاعره دى، چې دپښتو شعراوادب په غولي رڼه برېښېدلې دى.

هماظفراحمدزۍ په ګاونډي هېواد دپاكستان كې دپردېسۍ شپۍ ورځې سباكوي،اغلې احمدزۍ دخپل شته ادبي استعدادله مخې په ډېر كم وخت كې دشعرپه رنګينه نړۍ كې ډېره ښه وځلېده،چې دشرنګ وېبپانې دادبي مركوپه لړكې موداځل له دې ژورفكره، نوښتګرې، دمانااوحقيقت په لټون پسې ستړي،فلسفي او دردمنې ليكوالې او شاعرې سره په دزړه خواله كړې دى چې دخبرو پيل به داغلې په يوه بيت سره وكړو، چې وايي:

په لټون كې ملوملګرو! شيرين اغاجهانګيرخوږژبى شاعردى، چې دپښتو شعراوادب په غولي روڼ برېښېدلى اودپښتوشعراو ليكوالۍ په برخه كې يې نه ستړې كېدونكې هلې ځلې كړي دي.

ښاغلي دخپل شته ادبي استعدادله مخې په دې توانېدلى چې دشعرپه رنګينه نړۍ كې ډېر ښه وځلېږي،له ښاغلي سره مودزړه خواله كړې چې پيل به يې دښاغلي داشعاروپه يوه بيت سره وكړو چې وايي:

زه د بــې ځانه ځــان هســـتۍ کې په ځان څــــه وکــــړمه

زه که په ځان کې ورک شم، زه به يه تاوان کې ورک شم